Jaknikker.html



Jaknikker aan de Hahnenberg (Emlichheim)

Een jaknikker is de populaire benaming voor het bovengrondse deel van een pomp die aardolie uit de grond oppompt.

Nadat met behulp van een boortoren een oliebron is aangeboord, wordt de leiding naar de bron aangesloten op een dompelpomp. Deze pomp bevindt zich diep onder de grond, in de op te pompen olie. De pomp wordt aangedreven door een bovengronds geplaatste elektromotor. De jaknikker verzorgt de mechanische overbrenging naar de zuiger in de ondergrondse pomp.

bewerk Waarom de pomp zo diep ligt

De atmosferische druk op zeeniveau is ongeveer 1000 hectopascal. Als we vanaf de oppervlakte een vloeistof willen opzuigen, moeten we een vacuüm maken. Hiermee krijgen we een onderdruk die hooguit gelijk is aan de atmosferische druk.

De hoogte van de kolom vloeistof die wij op deze manier omhoog kunnen pompen, is afhankelijk van de soortelijke massa van die vloeistof en de lokale luchtdruk. Theoretisch kunnen we water vanaf de oppervlakte tot maximaal 10 meter hoogte opzuigen. Olie kunnen we tot ca. 15 meter opzuigen. In de praktijk blijft dit voor water beperkt tot circa 8 meter omdat geen enkele pomp 100% efficiënt is.

Als we vanaf een grotere diepte een vloeistof omhoog willen pompen, moeten we een drukverschil van meer dan 1000 hectopascal maken. Dit lukt alleen door onderin de vloeistof een hogere druk te creëren, waardoor de vloeistof omhoog wordt geperst.

In Nederland zijn nog enkele jaknikkers actief bij de Rotterdamse wijk Schiebroek, langs de Hofpleinlijn. Ook in het Drentse dorp Schoonebeek zijn nog enkele jaknikkers te zien. Deze zijn echter niet meer actief. Vanwege de hoge olieprijs wordt het echter weer rendabel deze olievelden met vernieuwde technieken weer te gebruiken.

Een jaknikker in Canada

De jaknikker Em 1 was in 1943 de eerste boorput van het olieveld bij het Duitse Emlichheim

Een andere jaknikker van het olieveld bij Emlichheim

Het jaknikkerparkje bij Rotterdam-Schiebroek

bewerk Zie ook

• gaslift
• waterinjectie
• ESP "Electrical Submersible Pump"

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Nodding donkey op Wikimedia Commons.