Madame Pompadour.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Jeanne Antoinette Poisson, Marquise de Pompadour, po mężu Madame Le Normant d'Étiolles, zwana jako Madame de Pompadour (ur. 29 grudnia 1721 w Paryżu, zm. 15 kwietnia 1764 w Wersalu) - markiza, metresa króla Francji - Ludwika XV. Organizatorka rautów i balów na dworze królewskim w Wersalu, protektorka artystów, pisarzy i filozofów (Woltera, Monteskiusza, Diderota). Wywierała duży wpływ na awanse na dworze królewskim. Z jej inicjatywy powstała w Paryżu szkoła wojskowa i fabryka porcelany w Sevres. Popierała uczonych, artystów, pisarzy.
W 1741 (w wieku 19 lat) poślubiła Karola Wilhelma Le Normant d'Etiolles. Miała z nim dwoje dzieci: chłopca, który zmarł w 1742 - rok po urodzeniu, i córkę Alexandrine-Jeanne, urodzoną 10 sierpnia 1744 i zwaną Fanfan.
edytuj Królewska faworyta
Miłość, a potem szczere przywiązanie Ludwika XV do markizy de Pompadour trwała od pierwszego ich spotkania w 1745 do ostatnich dni jej życia (1764). Spotkali się w Wersalu podczas balu maskowego. Skandalem dworskim było jej niskie pochodzenie (mimo którego otrzymała solidne wykształcenie). Była znaną bywalczynią salonów paryskich, gdzie zaznajomiła się między innymi z Wolterem, Duclosem oraz Monteskiuszem. Markiza tworzyła przedstawienia teatralne i organizowała festyny i bale. Zakupiła kilka niewielkich pałacyków, które namiętnie remontowała i przebudowywała, dając zatrudnienie artystom, którzy wypełniali je dziełami sztuki. Każda z tych rezydencji była małym arcydziełem odznaczającym się kameralnością, co pozwalało odpocząć od blichtru Wersalu (zob. rokoko).
edytuj Ostatnie lata
Mimo wszystko życie faworyty królewskiej nie było usłane różami. Opinia francuska zarzucała jej klęski oręża i dyplomacji francuskiej. Do tego w nią właśnie najostrzej godziła satyra i kąśliwe paszkwile. Najcięższym ciosem jaki przyszło jej przeżyć była śmierć trzynastoletniej córki. W okresie kiedy markiza nie mogła już zadowalać króla przymiotami swojej urody został utworzony Jeleni park. Było to miejsce, do którego sprowadzano młode dziewczynki. Kres życia markizy przybył w roku 1764, ku radości Mesdames Tantes (córek króla: Madame Adelajdy, Madame Wiktorii i Madame Zofii), kiedy to zmarła po przebyciu choroby płuc.
Markiza de Pompadour mawiała: (żyjmy hucznie i wesoło), a po nas choćby potop! - aprés nous le déluge.
