Mozambik.html



Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: Mozambik - wyspa i miasto.

República de Moçambique Republika Mozambiku
Flaga Mozambiku Godło Mozambiku
Hymn: Patria Amada
Język urzędowy	portugalski
Stolica	Maputo (dawniej Lourenço Marques)
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Armando Guebuza
Szef rządu	premier Luisa Diogo
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	35. na świecie 801 590 km² 13 000 km² (ok. 2%)
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	54. na świecie 21 000 000▲ 26 osób/km²
Jednostka monetarna	metical (MZM)
Niepodległość	od Portugalii 25 czerwca 1975
Strefa czasowa	UTC +2
Kod ISO 3166	MZ
Domena internetowa	.mz
Kod samochodowy	MOZ
Kod telefoniczny	+258

Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

edytuj Ustrój polityczny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ustrój polityczny Mozambiku.

Władzą ustawodawczą jest jednoizbowy parlament o 250 miejscach - Zgromadzenie Republiki. Wybory odbywają się co 5 lat.

Urząd prezydenta obecnie sprawuje Armando Guebuza z partii FRELIMO, będąc następcą poprzedniego prezydenta i przywódcy FRELIMO, Joaquima Chissano. Wybory prezydenckie odbywają się co 5 lat.

W wyborach prezydenckich i parlamentarnych w grudniu 2004 roku zwyciężyła Partia FRELIMO zdobywając ok. 60% głosów. RENAMO i inne partie opozycyjne wystąpiły z oskarżeniami o oszustwa wyborcze, lecz głosy te nie zostały uwzględnione. Armando Guebuza objął stanowisko prezydenta 2 lutego 2005.

• święto narodowe: Dzień Niepodległości - 25 czerwca.
• ustanowienie konstytucji: 30 listopada 1990.

edytuj Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Mozambiku.

Pod względem administracyjnym Mozambik dzieli się na 11 prowincji:

edytuj Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Mozambiku.

Wyspa Mozambik (Ilha de Moçambique)

Na tereny obecnego Mozambiku w 1498 dotarł portugalski odkrywca i podróżnik Vasco da Gama. W 1505 Portugalczycy założyli pierwsze osady w pobliżu dzisiejszego miasta Beira. W XVI wieku na wybrzeżu powstawały dalsze portugalskie osiedla. W 1609 utworzono kolonię, która stała się głównym portugalskim ośrodkiem handlu niewolnikami.

Opór wobec władz kolonialnych, który pojawił się pod koniec XIX wieku, został zdławiony. Od 1964 roku walkę z władzą Portugalii rozpoczęła komunistyczna partyzantka związana z ruchem FRELIMO. Po przewrocie w Portugalii w 1974 wynegocjowano zawieszenie broni. W r. 1975 Mozambik stał się niepodległym państwem. Od tego czasu Mozambikiem targały zbrojne konflikty wewnętrzne (walka z opozycyjną organizacją RENAMO przerodziła się w wojnę domową) i z sąsiadami (Rodezja, RPA). W latach 90. XX wieku konflikty udało się załagodzić i w 1994 przeprowadzono wielopartyjne wybory. Mozambik pozostaje jednym z najbiedniejszych krajów świata.

edytuj Geografia

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Geografia Mozambiku, Miasta w Mozambiku.

Tradycyjna łódź rybacka u wybrzeża północnego Mozambiku

Całkowita długość granic państwowych wynosi 4571 km, z tego z:

• Malawi - 1569 km,
• RPA - 491 km,
• Suazi - 105 km,
• Tanzanią - 756 km,
• Zambią - 419 km,
• Zimbabwe - 1231 km.

Długość linii brzegowej wynosi 2470 km

Najwyższy szczyt to Binga - 2436 m n.p.m.

Ważniejsze rzeki Mozambiku:

• Rovuma (Ruvuma)
• Lúrio
• Incomati (Komati)
• Zambezi
• Save (Sabi)
• Limpopo

Główne produkty eksportowe:

• krewetka
• bawełna
• cajú
• cukier
• herbata
• kopra

Zasoby naturalne:

• energia wodna
• gaz ziemny
• węgiel
• minerały
• drewno
• ziemia uprawna

edytuj Demografia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Demografia Mozambiku.

Epidemia AIDS ma wpływ na nadumieralność, obniżenie średniego czasu przeżycia, zwiększenie śmiertelności niemowląt, przyrost naturalny, a także zmiany ilościowe w poszczególnych grupach wiekowych.

Podane dane liczbowe są szacunkowe.

Struktura wiekowa:

• 0-14 lat: 42,1% (płeć męska 3 634 173; płeć żeńska 3 725 396) (2003), 43% (płeć męska 4 079 240; płeć żeńska 4 122 578) (2000)
• 15-64 lat: 55,3% (płeć męska 4 712 891; płeć żeńska 4 945 123) (2003), 54% (płeć męska 5 123 178; płeć żeńska 5 262 618) (2000)
• 65+ lat: 2,6% (płeć męska 189 778; płeć żeńska 271 905) (2003), 3% (płeć męska 215 412; płeć żeńska 301 670) (2000)

Zmiany liczby ludności 1961 - 2003

Przyrost naturalny: 0.82% (2003), 1.47% (2000)

Wskaźnik urodzin: 38,2 urodzeń/1 000 ludności (2003), 37,99 urodzeń/1 000 ludności (2000)

Wskaźnik zgonów: 30,04 zgonów/1 000 ludności (2003), 23,29 zgonów/1 000 ludności (2000)

Rozdział płci:

• przy urodzeniu: 1,03 płeć męska/płeć żeńska
• poniżej 15 lat: 0,98 płeć męska/płeć żeńska
• 15-64 lat: 0,95 płeć męska/płeć żeńska
• 65+ lat: 0,7 płeć męska/płeć żeńska
• całość ludności: 0,96 płeć męska/płeć żeńska (2003)

Śmiertelność noworodków:

• całkowita: 199 zgonów/1 000 żywych urodzeń, 139,86 zgonów/1 000 żywych urodzeń (2000)
• płeć żeńska: 180,61 zgonów/1 000 żywych urodzeń (2003)
• płeć męska: 216,85 zgonów/1 000 żywych urodzeń

Oczekiwana długość życia w latach:

• całość ludności: 31,3 (2003), 37,52 (2000)
• mężczyźni: 30,98 (2003), 38,34 (2000)
• kobiety: 31,63 (2003), 36,68 (2000)

Wskaźnik płodności: 4,87 urodzonych dzieci/kobietę (2003 szac.), 4,93 urodzonych dzieci/kobietę (2000 szac.) HIV/AIDS - ludzie żyjący z HIV/AIDS: 1,1 mln (2001 szac.) HIV/AIDS - zgony: 60 000 (2001 szac.)

Grupy etniczne: plemienne grupy tubylcze 99,66% (Shangaan, Chokwe, Manyika, Sena, Makua i inne), Europejczycy 0,06%, Euroafrykanie 0,2%, Hindusi 0,08%

Wierzenia religijne: wierzenia miejscowe 50%, wyznania chrześcijańskie 30%, muzułmanie 20%

Analfabetyzm (% ludności >15 roku życia, która potrafi pisać i czytać):

• całość ludności: 47,8% (2003), 40,1% (1995)
• mężczyźni: 63,5% (2003), 57,7% (1995)
• kobiety: 32,7% (2003), 23,3% (1995)

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Mozambik

• Oficjalna strona internetowa Republiki Mozambiku

p • d • e Państwa Afryki Algieria  • Angola  • Benin  • Botswana  • Burkina Faso  • Burundi  • Czad  • Demokratyczna Republika Konga  • Dżibuti  • Egipt  • Erytrea  • Etiopia  • Gabon  • Gambia  • Ghana  • Gwinea  • Gwinea Bissau  • Gwinea Równikowa  • Kamerun  • Kenia  • Komory  • Kongo  • Lesotho  • Liberia  • Libia  • Madagaskar  • Malawi  • Mali  • Maroko  • Mauretania  • Mauritius  • Mozambik  • Namibia  • Niger  • Nigeria  • Republika Południowej Afryki  • Republika Środkowoafrykańska  • Republika Zielonego Przylądka  • Rwanda  • Senegal  • Seszele  • Sierra Leone  • Somalia  • Suazi  • Sudan  • Tanzania  • Togo  • Tunezja  • Uganda  • Wybrzeże Kości Słoniowej  • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca  • Zambia  • Zimbabwe Terytoria zależne Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Sahara Zachodnia  • Somaliland Integralne części państw położonych poza Afryką Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)

p • d • e Dawne kolonie Portugalii Afryka Gwinea Portugalska • Portugalska Afryka Wschodnia • Portugalska Afryka Zachodnia • Republika Zielonego Przylądka • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca Ameryka Brazylia Azja Indie Portugalskie (Daman i Diu, Goa) • Makau • Timor Portugalski

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

p • d • e Unia Afrykańska Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Sahara Zachodnia • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe

p • d • e

Wspólnota Rozwoju Afryki Południowej (SADC)

Angola · Botswana · Demokratyczna Republika Konga · Lesotho · Madagaskar · Malawi · Mauritius · Mozambik · Namibia · Republika Południowej Afryki · Seszele · Suazi · Tanzania · Zambia · Zimbabwe

 

p • d • e Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations) Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad i Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Antigua i Barbuda • Belize • Saint Kitts i Nevis • Reunion Ameryka Południowa Gujana Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei Australia i Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun Członkowie zawieszeni Fidżi • Pakistan Dawni członkowie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe

p • d • e Unia Łacińska Język francuski Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej Język hiszpański Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela Język kataloński Andora Język portugalski Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca Język rumuński Mołdawia • Rumunia Język włoski San Marino • Watykan • Włochy • Zakon maltański

p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Republika Chińska • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Wspólnota Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy