Orzech ziemny.html



Orzech ziemny
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	bobowce
Rodzina	bobowate
Rodzaj	orzacha
Nazwa systematyczna
Arachis hypogaea L.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Orzech ziemny, orzech arachidowy, fistaszki, orzacha (Arachis hypogaea) - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny bobowatych. Pochodzi z Brazylii. Jest często uprawiany w krajach tropikalnych i subtropikalnych. We florze Polski efemerofit.

Owoce orzecha ziemnego

edytuj Charakterystyka

Pokrój

Jednoroczna roślina o wysokości do 50 (70) cm.

Liście

Pierzastozłożone z dwóch par owalnych listków.

Kwiaty

Motylkowe, żółte. Górne kwiaty są płone i tylko z dolnych powstają nasiona.

Owoce

Strąki z bruzdowaną, włóknistą okrywą, zawierające 1-4 nasiona, tzw. orzeszki ziemne (orzeszki arachidowe, fistaszki), które są źródłem oleju arachidowego.

edytuj Zastosowanie

• Roślina uprawna: główni producenci to Indie, Chiny, Nigeria i USA. W Europie orzeszki ziemne uprawiane są na Półwyspie Bałkańskim, we Włoszech, Francji.
• Sztuka kulinarna: świeże nasiona są zjadane jako warzywo, a prażone lub solone są popularną przekąską.
  • Wartości odżywcze orzechów ziemnych (prażone na oleju, bez soli):
    • Wartość energetyczna w 100 g - 581 kcal
    • Woda - 1,95 g
    • Białko - 26,35 g
    • Tłuszcze - 49,30 g
    • Węglowodany - 18,92 g (w tym błonnik - 6,9 g)
    • Wapń - 88 mg
    • Magnez - 185 mg
    • Fosfor - 517 mg
    • Żelazo - 1,83 mg
    • Sód - 6 mg
    • Cynk - 6,63 mg
    • Miedź - 1,300 mg
    • Mangan - 2,062 mg
    • Selen - 7,5 mcg
    • Witamina B₁ - 0,253 mg
    • Witamina B₂ - 0,108 mg
    • Witamina B₃ - 14,277 mg
    • Witamina E - 6,91 mg
    • Cholina - 55,0 mg
    • Kwas foliowy - 126 mg

• Olej z orzeszków ziemnych jest pachnący,smaczny i dorównuje wartością oliwie z oliwek. Używa się go do wytwarzania margaryny, kosmetyków.
• Z odtłuszczonej mączki wytwarzanej z nasion wytwarza się pieczywo dla chorych na cukrzycę.

edytuj Ciekawostki

Nazwa orzeszki ziemne pochodzi stąd, że owoce (strąki z nasionami) dojrzewają w ziemi. Szypułki kwiatów po ich przekwitnięciu wydłużają się i kierują do dołu, wpychając do ziemi strąk. Dojrzewa on tu na głębokości ok. 5-8 cm. Orzech ziemny więc tak naprawdę nie jest orzechem.

W orzeszkach arachidowych poddanych działaniu pleśni (A. flavus) mogą powstawać silnie toksyczne aflatoksyny. Nie zaleca się spożywania nieświeżych orzeszków, gdyż może to szkodzić, zwłaszcza wątrobie.

edytuj Bibliografia